Nappa leer: wat het is en waar de naam vandaan komt

Nappaleer is zacht, fijn generfd leer dat zijn eigenschappen dankt aan een bepaalde manier van looien en niet aan een bepaalde kwaliteitsklasse of afwerking. Het staat bekend om zijn soepele gevoel en gladde, dichte nerf en wordt gebruikt voor alles van handschoenen tot auto-interieurs.

Beide schrijfwijzen die u bent tegengekomen, zijn in gebruik. De plaats waarnaar het is genoemd heeft één p; het materiaal kreeg er twee.

Wat is nappaleer?

Nappa beschrijft hoe leer aanvoelt. In de lederhandel duidt het op leer dat zo is gelooid en afgewerkt dat het uitgesproken zacht en fijn is, met behoud van een glad nerfoppervlak.

Daarmee is het een ander soort omschrijving dan veel begrippen die u zult tegenkomen. Volnerf en nerfleer geven aan welke laag van de huid is gebruikt. Croupon en buik duiden het deel van het dier aan. Aniline en gepigmenteerd beschrijven hoe het oppervlak is gekleurd. Nappa kan al deze eigenschappen hebben en zegt uitsluitend iets over het gevoel.

Nappaleer kan dus volnerf of splitleer zijn, en aniline of gepigmenteerd. Het woord alleen vertelt u dat niet.

Schrijft u Napa of Nappa?

Beide, en de geschiedenis verklaart waarom.

Het leer ontleent zijn naam aan Napa, Californië, waar het proces werd ontwikkeld door Emanuel Manasse, een Duitse leerlooier die bij de Sawyer Tanning Company werkte. Manasse vestigde zich in 1871 in Napa. De archieven van de leerlooierij zijn bewaard gebleven in de Sawyer Tannery Collection van de Napa County Historical Society.

De plaats heet dus Napa. Toen de naam zich door de lederhandel verspreidde, kreeg het materiaal een tweede p. Beide vormen worden nu gebruikt, soms zelfs door dezelfde verkoper op dezelfde pagina. Geen van beide geldt inmiddels als spelfout.

Hoe nappaleer wordt gemaakt

De zachtheid van leer hangt af van de bewegingsvrijheid van de vezelbundels. Een leerlooierij bereikt die in meerdere fasen. Eerst wordt een huid met een fijne vezelstructuur gekozen; daarom worden vaak kalfs- en lamsleer gebruikt. Voor het looien wordt de vezelstructuur grondig geopend. Tijdens het invetten worden oliën ingebracht, zodat de vezels bij het drogen langs elkaar blijven glijden en niet aan elkaar hechten. Daarna wordt het leer mechanisch verzacht door het te stollen en in een trommel te walken.

Het meeste nappaleer wordt met chroom gelooid, omdat chroom snel en goedkoop een zacht resultaat oplevert. Daarom worden nappa en chroomlooiing zo vaak in één adem genoemd.

Maar nappa is geen looimethode en plantaardig gelooid nappaleer bestaat wel degelijk. Het is uitzonderlijk zacht. Die zachtheid ontstaat door de keuze van de huid, het openen van de vezels, herlooiing en mechanische bewerking, niet door het looimiddel. Wie beweert dat nappa altijd chroomgelooid moet zijn, beschrijft de markt en niet het materiaal.

Dat is vooral om één reden belangrijk. Chroomgelooid nappaleer bevat geen plantaardige looistoffen en zal daarom nooit een patina ontwikkelen, hoe lang u het ook draagt. Plantaardig gelooid nappaleer kan dat wel, mits het ook volnerf en aniline is. Twee leersoorten met dezelfde naam en hetzelfde gevoel, maar slechts één ervan zal rijpen.

Als het voor u belangrijk is hoe een voorwerp veroudert, geeft het woord nappa dus geen antwoord. Vraag hoe het leer is gelooid.

Is nappaleer echt leer?

Ja. Nappa is leer. Achter de vraag schuilt meestal de vraag of het ook goed leer is.

Het antwoord hangt af van wat er achter de aanduiding schuilgaat, want nappa beschrijft het gevoel en niet de kwaliteit van het materiaal. Volnerf nappaleer van kalfshuid, gesneden uit de croupon, is een voortreffelijk materiaal. Splitleer dat zo is afgewerkt dat het vergelijkbaar aanvoelt, is dat niet. Toch kunnen beide als nappa worden verkocht.

Vraag naar alle vijf en u weet wat u koopt. Vraagt u alleen naar nappa, dan weet u slechts hoe het in de winkel aanvoelt.

Waarvoor nappaleer wordt gebruikt

Van oudsher werd het eerst voor handschoenen gebruikt, omdat de zachtheid zich daar goed voor leende. Daarna volgden fijne lederwaren en tegenwoordig is het vooral zichtbaar in auto-interieurs, waar vrijwel iedere fabrikant nappa-bekleding als upgrade aanbiedt.

Nappaleer voor auto's is vrijwel altijd chroomgelooid en gepigmenteerd, omdat een autostoel zonlicht, hitte en voortdurende slijtage moet doorstaan. Voor die toepassing is dat een verstandige keuze. Het betekent ook dat het oppervlak dat u aanraakt een deklaag vormt over leer dat nooit op natuurlijke wijze zou verouderen.

Is nappaleer veganistisch?

Nee. Nappa is een dierenhuid. Materialen die als veganistisch nappa worden verkocht, zijn polymeerlagen op een textiele drager. De naam wordt daarbij geleend om een bepaald gevoel te beschrijven.

Verder lezen

Soorten leer · Anilineleer · Zacht leer · Hoe leer wordt gemaakt · Italiaans leer · Patina op leer