Paddenstoelenleer: wat het is en waar het werkelijk staat

Paddenstoelenleer is een materiaal dat wordt gekweekt uit mycelium, het wortelnetwerk van schimmels, en vervolgens tot vellen wordt geperst en afgewerkt. Het is geen leer, en de makers ervan beweren dat doorgaans ook niet.

Het is een oprecht interessant materiaal. De commerciële beschikbaarheid ervan is veel beperkter dan de hoeveelheid publiciteit doet vermoeden.

Wat is paddenstoelenleer?

Mycelium is het vertakte netwerk waarmee een schimmel door zijn voedingsbodem groeit. In een beheerste omgeving en met voldoende voeding vormt het een dichte mat. Die mat kan worden geoogst, geperst, behandeld en afgewerkt tot een flexibel vel.

Het resultaat heeft een echte oppervlaktestructuur en voelt zacht aan. Wanneer het goed is gemaakt, ziet het er overtuigend uit en voelt het ook zo.

De meeste myceliummaterialen worden afgewerkt met een polymeercoating. Dat detail ontbreekt in veel berichtgeving, maar is belangrijk omdat het zowel de prestaties van het materiaal als de beoordeling van de milieuclaim beïnvloedt.

Hoe paddenstoelenleer wordt gemaakt

1. Een voedingsbodem wordt voorbereid, vaak uit landbouwafval.
2. Deze wordt ingeënt met schimmelsporen.
3. Het mycelium groeit er onder gecontroleerde omstandigheden in dagen tot weken doorheen.
4. De gevormde mat wordt geoogst.
5. De mat wordt samengeperst om de dichtheid te verhogen.
6. Het materiaal wordt gestabiliseerd en geverfd.
7. Er wordt een afwerklaag aangebracht.

Vergeleken met het houden van runderen verloopt de groeifase snel. Dat is het voornaamste voordeel. De kosten en complexiteit zitten in de verwerkingsstappen.

Hoe het zich tot leer verhoudt

De rij over de bewezen levensduur is het belangrijkst. Dat is niet zozeer kritiek op het materiaal als wel een constatering over zijn jonge leeftijd. Achter leer staan eeuwen aan bewijs; achter myceliummaterialen slechts enkele jaren. Niemand weet nog hoe een tas van mycelium eruitziet na vijftien jaar dagelijks gebruik, omdat zo'n tas nog niet zo lang bestaat.

Dat is de eerlijke stand van zaken, en die zal veranderen.

Is paddenstoelenleer duurzaam?

Dat hangt af van een vergelijking die zelden zorgvuldig wordt gemaakt.

De argumenten vóór zijn reëel: snelle groei, landbouwafval als grondstof, geen veeteelt en een laag waterverbruik tijdens de groeifase.

Ook de punten die om terughoudendheid vragen zijn reëel. De meeste van deze materialen hebben een polymeerafwerking: een petrochemische laag op een biologische ondergrond. De milieuvergelijking hangt bovendien sterk af van de levensduur. Een materiaal dat vijf jaar meegaat en driemaal wordt vervangen, presteert niet vanzelfsprekend beter dan een materiaal dat dertig jaar meegaat.

Onze eigen visie, als maker en niet als neutrale partij: het duurzaamste voorwerp is het voorwerp dat niet hoeft te worden vervangen. Ieder materiaal moet worden beoordeeld op zijn werkelijke gebruiksduur. Voor mycelium is dat cijfer nog niet bekend.

Waar het verkrijgbaar is

De beschikbaarheid is beperkt en het commerciële landschap verandert snel. Sinds de eerste golf van publiciteit hebben verschillende prominente ondernemingen op dit gebied hun activiteiten teruggeschroefd of beëindigd. Materialen die met veel aandacht werden aangekondigd, zijn niet altijd algemeen verkrijgbaar geworden.

Wie het materiaal wil kopen, doet er goed aan de actuele beschikbaarheid rechtstreeks te controleren en niet op artikelen te vertrouwen, ook niet op dit artikel. Dit deel beschrijft de situatie op het moment van schrijven en zal van deze pagina waarschijnlijk het snelst verouderen.

Verder lezen

Soorten leer · Echt leer · Patina op leer · Buffelleer